Dilaver CEBECİ (1943–2008)
Şair – Akademisyen – Yazar – Eğitimci – Mizahçı
Dilaver Cebeci, 1943 yılında Gümüşhane’nin Kelkit ilçesine bağlı Dayısı köyünde dünyaya geldi. Babası çiftçilikle uğraşan Zihni Çavuş, annesi Nazlı Hanım’dır. Babasının 1946 yılında vefat etmesinden sonra annesiyle birlikte Kırıkkale’ye göç etti. Çocukluğu bu şehirde geçti. İlkokul eğitimine Tınaz İlkokulu’nda başladı, Atatürk İlkokulu’nda tamamladı.
1956 yılında Merzifon 1. Astsubay Hazırlama Ortaokulu’na başladı, ardından Mersin 3. Astsubay Hazırlama Ortaokulu’na geçti. Son sınıfta askerî eğitimden ayrılarak ortaokulu Kırıkkale’de tamamladı. Liseye burada başladı, ancak Erzincan Lisesi’nden 1966 yılında mezun oldu. Eğitim hayatı boyunca birçok şehir değiştirdi ve oldukça çalkantılı bir süreç yaşadı.
1966 yılında Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne kaydoldu ve 1970 yılında mezun oldu. Aynı yıl Ayla Hanım ile evlendi. Aydın İmam Hatip Lisesi’ne öğretmen olarak atandı. Askerlik görevini de yine Aydın’da yerine getirdi. Bu süreçte 1972 yılında kızı Nazlı Azapay, 1974 yılında ise oğlu Çağrı Fatih dünyaya geldi.
1975 yılında Aydın’da Halk Eğitim Başkanlığı görevine getirildi. 1976’da İstanbul Ortaköy Eğitim Enstitüsü’ne tayin edildi. 1978 yılında Diyanet İşleri Başkanlığı’nda Neşriyat Uzmanı olarak görev aldı. 1980 yılında Milli Eğitim Bakanlığı’na dönerek İstanbul Üsküdar Kız Lisesi’nde öğretmenlik yaptı.
Akademik Kariyeri ve Bilimsel Çalışmaları
Dilaver Cebeci, akademik kariyerine 1986 yılında İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk İktisat Tarihi Anabilim Dalı’nda “Osmanlı Devleti’nde İhtisab Ağalığı” başlıklı teziyle yüksek lisans yaparak başladı. 1989 yılında ise yine İstanbul Üniversitesi Sosyal Yapı ve Sosyal Değişme Bilim Dalı’nda Prof. Dr. Enis Öksüz danışmanlığında “Sosyolojik Açıdan Tanzimat İstanbul’unda Türk Aile Hayatı” başlıklı doktora tezini tamamladı.
1993’te Marmara Üniversitesi Türk Dili Okutmanı olarak görev aldı. Daha sonra Anadolu Hisarı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu’nda Sporda Psiko-Sosyal Alanlar Anabilim Dalı’na yardımcı doçent olarak atandı. Aynı kurumda Beden Eğitimi Bölüm Başkanlığı yaptı. 2003’ten itibaren Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde öğretim üyesi olarak çalışmalarını sürdürdü. Çeşitli yüksek lisans tezlerine danışmanlık yaptı.
Sanat ve Edebiyat Hayatı
Dilaver Cebeci, çok yönlü bir sanatçı olarak şiir, hikâye, mensure, mizah yazıları kaleme almıştır. İlk şiirini ilkokul yıllarında Kırıkkale için yazmış, ilk yayımlanan şiiri ise 1965’te Defne dergisinde çıkmıştır. Şiirlerinde milli ve dini motiflerle süslenmiş lirizm dikkat çeker. Edebiyata “Seyyah-ı Fakîr Evliya Çelebi” karakterini kazandırarak mizah ile ironiyi ustaca harmanlamıştır.
“Devlet”, “Töre”, “Bozkurt”, “Türk Edebiyatı”, “Türk Yurdu”, “Yeni Türkiye”, “Ayyıldız”, “Ortadoğu”, “Millet”, “Hergün” ve “Kültür Dünyası” gibi dergi ve gazetelerde şiir, deneme, hikâye ve mizah yazıları yayımlandı. Mizahî yazılarını özellikle Devlet dergisinde ve Türkiye gazetesinde “Seyyah-ı Fakir Evliya Çelebi” müstear ismiyle yazdı.
Şiirlerinde yerli-millî kimlik, Türk-İslam anlayışı, mitolojik motifler (özellikle at ve dağ), İslâm’ın romantik yönleri ve tarihsel derinlik dikkat çeker. Hece vezniyle yazılmış şiirlerinin yanı sıra aruz vezniyle kaleme alınmış gazelleri ve serbest ölçüyle yazılmış modern şiirleri de bulunmaktadır. Sanat anlayışında geleneği gelecekle buluşturmak temel eksendir.
Eserleri
Hun Aşkı (Şiir, 1973)
Mavi Türkü (Mensure, 1983)
Devranname (Mizah, 1984)
Şafağa Çekilenler (Şiir, 1984)
Büyü (Tiyatro, 1984)
Ve Sığınırım İçime (Şiir, 1992)
Kandehar Dağlarında Sabah Namazı (Kaset, 1993)
Sitâre (Şiir, 1997)
Asra Yemin Olsun ki (Şiir, 2000)
Tanzimat ve Türk Ailesi (Araştırma, 1993)
Seyrânnâme (Mizah, 1997)
Men Kazanga Baramen (Gezi, 2000)
Evliya Çelebi, Azak’ın Denizaltıları, Bahadır Giray’ın Mektubu (Deneme ve Hikâye)
Ödüller ve Etkisi
1963 Türk Ocakları Şiir Yarışması Birinciliği ve 1995 Ömer Seyfettin Hikâye Yarışması Mansiyon Ödülü’ne layık görüldü. Şiirlerinden yedisi bestelenerek çeşitli sanatçılar tarafından seslendirildi. En tanınan şiiri olan Türkiyem, Mustafa Yıldızdoğan tarafından bestelenerek hafızalara kazınmıştır.
Ölümü ve Mirası
2000 yılında geçirdiği beyin kanaması sonrası uzun süre sağlık sorunlarıyla mücadele etti. 28 Mayıs 2008 tarihinde İstanbul’da, Dr. Siyami Ersek Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi Hastanesi’nde vefat etti. Adı, Gümüşhane’de bir sokağa verildi. 2013 ve 2017 yıllarında adına Gümüşhane Belediyesi tarafından “Uluslararası Dilaver Cebeci Şiir Ödülü” düzenlendi.
Dilaver Cebeci; fikir adamlığı, şiirdeki üslup başarısı, mizah anlayışı, akademik kimliği ve Türk-İslam kültürüne dayalı dünya görüşüyle hem sanat hem bilim çevresinde saygı gören çok yönlü bir entelektüeldi.
Evli ve iki çocuk babasıydı.
