Kadir Paşa AKÇAY (1927 – 1990)
Gümüşhane’nin yetiştirdiği renkli ve girişimci kişiliklerden biri olan, çevresinde “Paşa” lakabıyla sevgi ve saygı gören Kadir Akçay, 1927 yılında Yağmurdere nahiyesine bağlı Bendamıl (Beşoba) köyünde, Aslan Bey ve Gülşen Hanım’ın oğlu olarak dünyaya gözlerini açtı. Henüz küçük bir çocukken, 1931 yılında ailesiyle birlikte Gümüşhane merkeze bağlı Yitirmez köyüne yerleşti. Gençlik yılları, bu köyde çalışkanlıkla geçti; hayvancılık ve arıcılık yaparak hayatını kazanmaya başladı. Bu dönemde edindiği çalışkanlık ve toprağa bağlılık, hayatının ilerleyen dönemlerindeki girişimciliğinin temelini oluşturacaktı. Çevresindeki büyüklerinin takdiriyle kendisine yakıştırılan “Paşa” lakabı, zamanla adının ayrılmaz bir parçası haline geldi.
Vatani görevini Karaköse’de (Ağrı) 24 ay boyunca tamamladıktan sonra hayatında yeni bir sayfa açıldı. 1951 yılında dayısının kızı Halise Hanım ile evlendi ve Gümüşhane merkezde yeni bir hayata başladı. İlk ticari girişimini, dönemin Belediye Başkanı Sabahattin Aytaç ile birlikte fırıncılık yaparak attı. Ancak girişimci ruhu onu farklı alanlara yönlendirdi; bir süre nakliyecilik yaptıktan sonra, hayatının yaklaşık otuz yılını adayacağı ve Gümüşhane’ye somut eserler bırakacağı müteahhitlik sektörüne adım attı.
Müteahhitliği döneminde sadece bir iş adamı değil, aynı zamanda şehrine değer katan bir yatırımcı oldu. İnşa ettiği Eski PTT binası, Torul Lisesi ve Eski Ticaret ve Sanayi Odası binası gibi yapılar, onun Gümüşhane ve çevresine bıraktığı kalıcı izlerden sadece birkaçıdır. Aynı zamanda Gümüşhane Belediye Meclis Üyesi olarak şehrinin yönetimine de katkıda bulundu.
Kadir Paşa Akçay, kelimenin tam anlamıyla bir “Gümüşhane sevdalısı” idi. Kazancının tamamını yine Gümüşhane’ye yatırmayı ilke edinmişti. İnşa ettiği konutlar ve işyerleri sayesinde 60-70 civarında ailenin geçimine katkı sağladığı belirtilir. Bu, onun sadece bir iş adamı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluk sahibi bir kişilik olduğunu da gösterir.
Karakteri; inançlı, çalışkan ve yetenekli olmasının yanı sıra, sürekli araştıran, inceleyen ve gözlemleyen bir yapıdaydı. Kendi tecrübesine ve zekasına oldukça güvenir, teknik konularda oğlu dahil mühendislerle fikir alışverişinde bulunur, hatta onlarla tatlı bir rekabet içinde tartışırdı. Nüktedan kişiliği, şakaları ve hazırcevaplılığı ile tanınırdı. Cömertliği, misafirperverliği (ikramı), yardımlaşmayı ve dost meclislerinde bulunmayı çok severdi. Özellikle yemekle arası iyiydi; Belediye Başkanı Sebahattin Aytaç ile birlikte bir oturuşta 100 köfte yemeleri veya misafirleri için hazırlattığı 40 köfteyi misafirler gelmeyince tek başına yemesi gibi anlatılanlar, onun bu yönünü ve renkli kişiliğini ortaya koyan, “Fıkralarla Gümüşhane” gibi eserlere konu olmuş meşhur anılarıdır.
Hayatı boyunca çalışkanlığı, girişimciliği ve Gümüşhane’ye olan bağlılığıyla tanınan Kadir Paşa Akçay, 7 Ocak 1990 tarihinde 63 yaşında hayata veda etti. Ardında Gümüşhane’ye kazandırdığı eserler, hakkında anlatılan nükteli hatıralar ve A. Erkan Kocatürk gibi şairlerin kendisine ithaf ettiği (oğulları Ahmet ve Ayhan Akçay’ı da andığı) “Paşa Dayı” gibi şiirler bırakmıştır. Altı çocuk babasıydı.
PAŞA DAYI
Garip koydu evi, hanı
Terkeyledi tatlı canı
Ahmet Akçay’ı, Ayhan’ı
Yıktı gitti Paşa Dayı
Odan ıssız yerin sade
Dert bahane, gelmiş vade
Ölüm sakisinden bade
İçti gitti Paşa Dayı
(A. Erkan KOCATÜRK)
